Солонгост ирчихээд нээх удаагүй байсан юмаа. Элчингийн ойролцоох дөрвөн замын уулзвар дээр дохио хүлээгээд зогсож байтал нэг залуу учиргүй инээгээл дөхөөд ирлээ. Тэгснээ "Сайнуу" гэдгийн. Дөнгөж ирсэн хүмүүс бол Монгол солонгосоо ялгадгүй юм байна лээ. Гээв гэнэт нээх олон хүнтэй, бөгчим агаартай, бачим газар ирчихээд манараад явжийсан хүнд тэр "сайнуу" гэдэг баргил Монгол хоолой хичнээн сайхан санагдваа. 

Тэгээд гайхаад хариу мэндэлчихээд "чи намайг Монгол хүн гэдэгийг яаж мэдвээ" гэж асуусан чинь андашгүй ш дээ  "бүдүүн бөгстэй л бол Монгол хүүхэн, барзгар нүүртэй л бол Монгол залуу" гэж хэлэнгүүт нь хүн өөрийн эрхгүй гавчиж зогсдог юм байлээшд. За тэгээд бөгснийхөө бүдүүнийг мэдэж авчихаад хэд хоногийн дараа саунд орлоо.

Ээ базарваань бас л эвгүй биетэй дамшигнууд шүү энэ Солонгосууд. Туранхай байна гэдэг бол үндэсний бахархал нь юм шигээ. Туранхай л байвал тэр майга байна уу, мөөмгүй байна уу гэдэг бол огт асуудал биш. Аль болох яс нь хэрзийж байх тусмаа л гоё.

Хорвоогын жам л юм хойно хижээл настай эмэгтэйчүүд нь мах мариа суумар аядах юмаа. Угаасаа хэлбэргүй биетэй хүмүүс чинь гөхширхөөрөө "урсчихсан лаа" шиг л болдог юм билээ.

Хаа очиж манай Монгол эмэгтэйчүүд маань за тэр нуруу туруу, хөл гар, өвдөгний хонхорхой, нүдний ухархай гээл гөө мөн гоё амьтад байгаам шүү. Яг үнэндээ яс томтой, хөрслөг зузаан арьстай, хүүхэд олон төрүүлхэд тохиромжтой бие махбодитой гээд олон давуу тал их байнаа.

Бас нэг юм анзаарсан. Мянган хүний дундаас би хармагц таньдаг гэх нь хаашаа юм, хэрвээ гудамжинд Монгол хүнтэй тааралдвал шууд харц тулгарна, тулгараад бие биерүүгээ  хялам хийнэ эсвэл харц буруулна. Солонгосууд харин тэгтлээ харц тулаад байдагүй, хэрвээ европод ч юмуу хаа нэгтээ цагаан арьстангуудтай харц тулуул өөдөөс инээмсэглэх жишээтэй зарим нь бүүр "хай" ч гэж хэлэх бий вий вий. Инээх нь таалагдаад энэ гадаад аргыг  би хэрэгжүүлж үзсээн.

Бүтэхгүй юм байна лээ. Нэг удаа ханбройгын 00д халамцуу охинтой харц тулгараад би инээсийн тэгсэн өөдөөс "үхснээ инээгээд байгаан, өдөөд байгаарай" гэжийлээ. Бас нэг удаа зам бөглөрөөд цонхоо онгойлгосон хажуугын машины жолооч бас цонхоо нээж таараад, би хараад "инээмсэглэлээ".  Тэгсэн бас инээж байнаа. Тэхдээ бас ирмэлттэй. Тэгснээ байн байн хараад инээгээд байх юмаа .Удалгүй бөглөө ч гарч бид ч хөдөлсөн нөгөөх инээдэг залуу чинь харин араас элдээд давхчихдаг байшд. Сүүлдээ бүүр сигнаалджийна. Зогс гэнээ. Зогслоо. Яасан гэсэн "намайг таалаад байгаамуу, танилцийлдаа" гэж авдын. Юун харц тулаад инээх, нүүр тулаад бүүр дараа нь юү ч тулахын байгаам.  Болчий болчий гөшөө шиг л гөлийчөөд явжийе.

Аан тийн би бас нэг юм сурсан. Амьтан адгуус гасалдаг энэ айхтар халуунд нь цамцныхаа дотор майк өмсөж сурсан юм байна. Бүүр давуун сорочкон цамцны дотор хүртэл эр эмгүй майк өмсдөг гээд бод доо. Өвдөгнөөсөө доошоо юбка өмсөж сурсан. Заримдаа амралтын өдөр жоохон богиносгоод өмсөхөөр салхи нэвт нэвт сэнгэнээл сайхан гэж. Хумс хуруугаа хурц тод өнгөөр будаж болохгүй ээ. Үс гэзгээ арзайж сарзайлгаж бас болохгүй ээ. Унждаг санждаг ээмэг бол бүүр болохгүй ээ. Онгорхой хөл гарын хуруу нь сарвайсан сандаал бас өмсөж болохгүй гээл тоочоод байвал болох юм нээг ч байхгүй. Заримдаа ёстой "бабин бариу бачим  хорвоо" гээд дуу зохиочмоор санагдаад байдгын.

Ажил хэрэгч албан контоор, аль эсвэл үйлчилгээний газруудын дүрэмд дээрх хоригууд хэрэгждэг юм гэнээ. Тэгээд бодоод байсан бас аргагүй ч юм уу гэж ойлголоо. Амьтны анхаарал татаад. Нээрээ л нэх богино банзал өмсчихөөд, энгэр замаа задгай орхиод энэ тэрүүгээрээ юмаа бултайлгачихаад, хуралд ороод илтгэл тавиад зогсож байвал нөгөө эсрэг хүйстэн дарга цэргүүд нь миний хуралд тавих тайланг биш анатомын тайланг илүүд сонирхоно биз дээ.

Дэлгүүрийн худалдагч ч гэсэн ялгаагүй. Лаааг том гялтгар унждаг ээмэг зүүчихээд, хумсаа тасан улаанаар будчихаад  бараагаа зарах гээд чичрээд байвал худалдан авагч нь хумс руу нь харж ховсдуулан, ээмэгэнд нь нүд гялбаад манараал гараад явчих юм шиг байна лээ.

Юм бүхэн учиртай гэж ...бас л учиртай байдаг юм шиг байгаамаа.